الملا فتح الله الكاشاني

220

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

در وادى ضلالت و غوايت فرو رفتگان يعنى اينكه شما در تكذيب قرآن افزاييد و به جهت عناد انكار نماييد ما از انزال آن باز نخواهيم استاد و شما را باز نخواهيم گذاشت در اينجهالت بلكه پياپى آن را خواهيم فرستاد تا شما را الزام حجت نماييم . وَ كَمْ أَرْسَلْنا مِنْ نَبِيٍّ و بسا كه فرستاديم از جنس پيغمبران فِي الْأَوَّلِينَ در ميان پيشينيان كه بصفت اسراف بودند و بفرط عداوت و جهالت كفر و عناد متصف با وجود اين اصرار و انكار ايشان مانع ما نشدند در ارسال رسل بلكه بجهة الزام حجت مكررا پيغمبران را بايشان فرستاديم . وَ ما يَأْتِيهِمْ و نمىآمد با معاندان مِنْ نَبِيٍّ هيچ فرستادهء از نزد ما إِلَّا كانُوا بِهِ مگر بودند ايشان با او يَسْتَهْزِؤُنَ استهزا ميكردند چنان كه معاندان قريش نسبت به تو ميكنند . فَأَهْلَكْنا پس هلاك كرديم بسبب استهزا و سخريه گروهى را كه أَشَدَّ مِنْهُمْ سخت‌تر از اين مشركان بودند بَطْشاً از روى توانائى يعنى جماعتى را كه در قوة و شوكت از مسرفان زمان در بيش بودند ايشانرا هلاك كرديم و شدت و شوكت ايشان ما را از تعذيب عاجز نساخت پس بايد كه ايشان بقوة و شوكة خود مغرور نشوند وَ مَضى و گذشته در قرآن موضع متعدد مَثَلُ الْأَوَّلِينَ قصهء پيشينيان كه با پيغمبر خود چه عمل كردند و ما ايشانرا بچه نوع عذاب كرديم پس بر سبيل الزام حجت بر مشركان ميفرمايد كه . وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ و اگر بپرسى مشركان عهد خود را مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كه آفريده است آسمانها و زمينها را و ابداع و اختراع آنها نموده لَيَقُولُنَّ هر آينه گويند بر وجه اعتراف و اذعان خَلَقَهُنَّ الْعَزِيزُ آفريده است آنها را خدائى كه غالبست بر همهء چيزها بر وجهى كه هيچ چيز او را مغلوب نتواند ساخت نه در ايجاد مكونات و نه غير آن الْعَلِيمُ دانا بمصالح خلق اشيا بر وجه انتظام اتقان و آيه مخبر است بر غايت جهالت و ضلالت ايشان چه با وجود آنكه مقرند به آنكه خالق جميع اشياء او سبحانه است ترك عبادة او نموده بعبادت بتان كه عاجز مطلقند ارتكاب ميكنند پس به جهت زيادتى حجت بر ايشان ميفرمايد كه . الَّذِي جَعَلَ خالق جميع مبدعات آن خدائيست كه گردانيد لَكُمُ الْأَرْضَ براى شما زمين را مَهْداً ساحل گسترده تا مستقر شما باشد وَ جَعَلَ لَكُمْ و آفريد و پيدا كرد براى شما فِيها سُبُلًا در زمين راهها كه سلوك ميكنيد در آن لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ تا شايد كه شما راه يابيد بطريق بلادى كه مقصد شماست يا مهتدى شويد بحكمة صانع بواسطه نظر كردن در آن .